Wyodrębnienie Ogrodu z PZD – korzyści i podstawa prawna

Wyodrębnienie Ogrodu z PZD zagwarantowane jest ustawą o rodzinnych ogrodach działkowych oraz wolnością stowarzyszania się i daje nowemu stowarzyszeniu szereg bezpośrednich korzyści: mniej pracy, więcej sprawczości dla Zarządów ROD.

W ocenie wielu zarządów ogrodów obecny system zarządzania ogrodami realizowany przez PZD jest nieefektywny. Rodzinne Ogrody Działkowe są jedynie najniższą jednostką organizacyjną PZD i nie mają kluczowej dla działalności osobowości prawnej. Nie mogą zatem działać samodzielnie. Sprawczość Zarządów ROD jest paraliżowana przez rozbudowaną biurokrację oraz wsze obowiązujące procedury. Wielopoziomowa struktura organizacyjna (ROD > REJON > OKRĘG > JEDNOSTKA KRAJOWA) blokuje decyzyjność i wydłuża procesy decyzyjne. Utrzymanie tej struktury (setki działaczy PZD) jest również bardzo kosztowne, a koszty działalności struktur ponoszą w całości działkowcy. Procedury zatwierdzania podstawowych działań zarządczych trwają długo i zniechęcają do działania. Inicjatywa jest zabijana już w zarodku, a środki finansowe “uciekają” do wyższych struktur. Ogród ma poczucie braku kontroli nad swoimi finansami. Biurokracja, raporty i dziesiątki uchwał niedostosowanych do realnych potrzeb Zarządów ROD pochłaniają najcenniejszy zasób jakim jest czas poświęcany przez zarządy ogrodów na tę nierówną walkę.

Nadmierne obciążenia Zarządów ROD

Z naszych rozmów z zarządami ROD wynika, że ich członkowie przeznaczają na pracę na rzecz ogrodów kilka godzin dziennie. Działają społecznie! Świadczenia lub nagrody jakie otrzymują są niewspółmierne do zaangażowania. Tymczasem Krajowa Rada PZD i Okręgi dysponują setkami milionów złotych zgromadzonymi na różnych Funduszach celowych.

Samodzielne funkcjonowanie ROD po wyodrębnieniu

Wyodrębnienie z PZD pozwala wykluczyć biurokrację i samodzielnie zarządzać ogrodem, w tym decydować o ważnych dla niego sprawach. ROD uzyskując osobowość prawną, samodzielnie decyduje i występuje przed organami, jest pełnoprawnym podmiotem obrotu gospodarczego, samodzielnie zaciąga zobowiązania i nabywa dla ROD dobra, w tym majątek trwały (np. sieci wodociągowe, elektryczne, ogrodzenie itp.). Ogród uchwala własny statut i regulamin ROD. Zarządzanie ogrodem staje się dzięki temu znacznie prostsze, gdyż ogród zyskuje niezależność od PZD.

Dodatkowe dochody dla ROD z użyczania majątku ROD

Ograniczenia PZD dotyczące majątku ROD

Obecne władze PZD z pomocą wydanych regulacji skutecznie utrudniają ROD wykorzystywanie majątku PZD. Nie ma żadnego przepisu, który zabroniłby stowarzyszeniu ogrodowemu legalnego wynajmu sali w domu działkowca, wynajmu billboardów, miejsca na reklamę czy prowadzenia jakiejkolwiek innej działalności na terenach wspólnych – przeznaczając przychody z tytułu tej działalności na cele statutowe, o ile oczywiście dopuszczają do tego przepisy miejscowe. Jest to powszechna praktyka tysięcy stowarzyszeń w Polsce.

Nierówne zasady – przykład spółki PZD

Zakaz działalności gospodarczej w ROD egzekwowany przez władze PZD nie przeszkadza PZD w Warszawie posiadać 100% udziałów w spółce prawa handlowego jaką jest Wydawnictwo Działkowiec sp. z o.o. (KRS 0000010992). Spółka w której PZD jest jedynym udziałowcem, a Prezes PZD – Prezesem zarządu s z o.o. i redaktorem naczelnym, tylko za 2024 r. wygenerowała ponad 2 000 000 zł zysku netto i posiada środki finansowe na rachunkach w kwocie ponad 26 000 000 zł (dane pozyskane z KRS). Czy to oznacza, że dowolny ogród zrzeszony w PZD może być właścicielem spółki prawa handlowego, która będzie np. wynajmować dom działkowca zlokalizowany na terenie tego ROD, a działkowcy z tego ogrodu pełnić funkcję zarządu tej spółki?

Dotacje z jednostek samorządu terytorialnego

Ogrody działkowe mogą obecnie korzystać z wielu źródeł wsparcia finansowego z programów zarówno gminnych jak i wojewódzkich. Programy te często są cykliczne. Pomimo że pozyskanie i rozliczenie tych środków jest relatywnie łatwe, tylko niewielki odsetek ogrodów regularnie z nich korzysta. Dla wielu zarządów ROD jest to zbyt duże wyzwanie. Rezultat jest taki, że w niektórych gminach pula środków nie jest wykorzystana w pełni. Są też przypadki, że ogrody skutecznie zawnioskowały o te środki, ale nie rozliczyły ich z powodu błędów formalnych. Nasze usługa zarządzania ogrodem obejmuje składanie wniosków o dotacje z JST a także pilnowanie rozliczeń, aby ogród faktycznie te pieniądze dostał. W PZD ogrody na takie wsparcie liczyć nie mogą. Cały ciężar ubiegania się o środku został przerzucony na barki społecznie działających zarządów ROD.

Dotacje z programów unijnych

Wszyscy pamiętamy program ARIMR – z 2023 roku. 50 mln zł przeznaczone na rozwój zielonej infrastruktury. Konkurs przeznaczony wyłącznie dla ogrodów działkowych. Ogrody z OZ Śląskiego były największym beneficjentem tego programu, pozyskując łącznie ponad 15 mln zł. Nie jest tajemnicą, że pieniądze te były pozyskane również staraniem i pracą ówczesnego Dyrektora biura OZ Śląskiego Mateusza Macianty – Prezesa Zarządu MJTech Group sp. z o.o. – właściciela marki Profesjonalne Zarządzanie ROD. Ale to nie wszystko. Nikt teraz nie mówi o tym, że pozostałe ogólnodostępne konkursy unijne, takie jak Fundusze Europejskie dla woj. Śląskiego, czy nawet ogólnopolskie Fundusze Europejskie Na Infrastrukturę Klimat, Środowisko (FENIKS) są również dostępne dla wszystkich stowarzyszeń ogrodowych. Udowodniły to wnioski składane również przez PZD Okręg Śląski staraniem Dyrektora Okręgu Śląskiego, które przeszły oceny formalne i merytoryczne. Czerpiemy z tych doświadczeń, aby jeszcze lepiej pomagać ogrodom. Wiemy, że nie ma rozwoju bez pieniędzy, dlatego naszym celem w efektywnym zarządzaniu ROD są szczególne starania o dodatkowe fundusze dla ogrodu.

Konkursy dla NGO

Ogrody tak, jak wszystkie inne organizacje pozarządowe mogą korzystać z powszechnie dostępnych konkursów dla wszystkich organizacji pozarządowych – zgodnie z regulaminami tych konkursów. Ogrody działkowe to nie tylko płoty, drogi, woda, prąd, kanalizacja itp. sprawy. To przede wszystkim wspaniali ludzie i ich relacje. Na budowanie tych relacji, edukację, rozwój lokalnych społeczności również są środki finansowe. Wystarczy po nie sięgnąć.